Warpechowski. Droga performera / The Way of the Performer

I stawałem sam naprzeciw pięćdziesięciorga, stu, a czasem i większej liczby ludzi, i nie mając wyćwiczonych chwytów jak akrobata czy wirtuoz, a jedynie jakąś tajemnicę, która wciąż jeszcze pozostaje tajemnicą dla mnie. Odsłaniałem tę tajemnicę przed sobą, przed ludźmi, pełen wiary, że to jest niezwykle ważne, że o to mi chodzi w sztuce, że to jest odkrycie, które powinno być zauważone i tak samo ważne dla innych...

Zbigniew Warpechowski, Zasobnik

I would stand in front of fifty, a hundred or even more people, having no practiced gestures like an acrobat or virtuoso but only a mystery that still remains a mystery to me. I revealed that mystery to myself and to them, confident that this was what mattered in art for me, that this was a discovery that should be acknowledged and become equally important for others...

Zbigniew Warpechowski, Zasobnik

Początki w poezji. Pierwsze akcje / Beginnings in poetry. Early performances

Prekursorskie działania artystyczne Warpechowskiego wywodziły się z poezji. W jego działaniach miała się ujawniać „realność poetycka". Od samego początku ich kluczowym elementem była improwizacja – metoda twórcza inspirowana improwizacjami poetyckimi podczas seansów Promienistych w Wilnie (1820). O swoich początkach artysta pisał: „Zapragnąłem być w sytuacji improwizującego, być instrumentem poetyckim całym ciałem".

Warpechowski's pioneering artistic practice had its roots in poetry. It was supposed to manifest a 'poetic reality'. Improvisation – a method inspired by the poetic improvisations of the Vilnius Radiant Ones (Promieniści, 1820) – was its key element from the very beginning. The artist so wrote about his attitude: 'I wanted to be in an improviser's position, to become a poetic instrument with my whole body.'

Improwizacje / Improvisations

Luty lub marzec 1967, klub Rynek 13, Kraków / February or March 1967, Rynek 13 club, Kraków

Pierwsza akcja składała się z serii działań łączących poezję i muzykę. Chaotycznymi dźwiękami fortepianu Warpechowski dał znak Tomaszowi Stańce do gry. Przy akompaniamencie trąbki rozpoczął grę słowną z tekstem Norwida: „poetą się nie jest, poetą się bywa". Płomieniem ze stojącego obok pięcioramiennego świecznika podpalił swoją białą ślubną koszulę non iron. Następnie improwizował, wyliczając postaci poetów samobójców i tragicznie zmarłych: Gérarda de Nervala, Mariny Cwietajewej, Lautrémonta, Włodzimierza Majakowskiego. Bawił się, rysując na tablicy, ale unikał narysowania czegokolwiek. Mówił do publiczności, bił w werbel, a w końcu przebił go na wylot.

The first performance comprised a series of actions combining poetry and music. With chaotic piano sounds, Warpechowski beckoned Tomasz Stańko to start playing his trumpet. To this accompaniment, he began a word play with Norwid's text: 'you are not a poet, you only happen to be one'. Using a flame from a five-arm candlestick standing nearby, he set his white non-iron wedding shirt on fire. Then he improvised, mentioning poets who had died suicidal or tragic deaths: Gérard de Nerval, Marina Tsvetaeva, Lautrémont, Vladimir Mayakovsky. He played, drawing on a blackboard, but avoided drawing anything specific. He spoke to the public, beating a kettledrum and finally piercing it through.

Kwadrans poetycki z towarzyszeniem fortepianu i adaptera / Poetic Quarter with Piano and Record Player

Kwiecień 1967, klub Rynek 13, Kraków / April 1967, Rynek 13 club, Kraków

Pierwsza część akcji miała zakończyć raz na zawsze udział Warpechowskiego w konwencjonalnych wieczorkach poetyckich. Artysta stał przed publicznością z siedzącym mu na plecach aktorem i czytał swoje wiersze na wyrywki: od środka, od końca, zamieniając je w miazgę poetycką. Aktor wyrywał mu kartki, wkładał sobie do ust i wypluwał.

Część druga miała być powołaniem do życia „realności poetyckiej". Artysta namawiał publiczność do wyrażania słowem, gestem, mimiką i zachowaniem prostych pojęć będących budulcem poezji (tak, nie, miara, wysokość).

Trzecią część stanowiła melorecytacja „banalnego wierszyka" napisanego specjalnie na tę okoliczność.

W ostatniej części artysta wykonywał śpiew Hare Kryszna, którego nauczył się od Allena Ginsberga.

The first part of the performance was to end once and for all Warpechowski's participation in poetry evenings. The artist stood in front of the public with an actor sitting on his back and read random fragments of his poems: from the mid-sentence, in reverse sequence, turning them into poetic 'pulp'. The actor snatched the pages from him, putting them into his mouth and spitting out.

The second part was to evoke a 'poetic reality'. The artist asked the public to express simple concepts, the building blocks of poetry (e.g. yes, no, measure, height), using words, gestures, facial expressions and behaviour.

In the third part, he delivered a melodic recitation of a 'banal little poem' written specially for the occasion.

In the final part, Warpechowski sang a Hare Krishna chant that he had learned from Allen Ginsberg.

Nic / Nothing

Jeżeli uznasz, że nic jest lepsze niż coś, pomyśl o takim NIC, które jest najlepsze.

Zbigniew Warpechowski, 11.06.1973

If you find that nothing is better than something, think about the best nothing possible.

Zbigniew Warpechowski, June 11, 1973

Seria działań performance wykonywanych w latach 1972–1975. Akcje: Nothing, Nic+Nic+Nic+Nic, Modlitwa o Nic, 5 minut – formy ciemności, Nieinterwencja, Rien.

Warpechowski poświęcił kilka lat dociekaniom, realizacjom, zapisom i akcjom na temat „Nic". Pierwsze działanie z kartkami z napisem „Nothing" odbyło się w Edynburgu, kolejne w Lublinie jako Nic+Nic+Nic+Nic. Na medytację performera nad tym pojęciem złożyły się proste działania: na głowie dał sobie wyciąć napis „Nic", układał go z obciętych włosów i podpalał, następnie patrzył na „Nic", które pozostało. Pozostawiał widzom przestrzeń do interpretacji i introspekcji. W kolejnych akcjach zgłębiał etyczne, logiczne i estetyczne konsekwencje tego pojęcia w rozmaitych formach i gestach performatywnych.

A series of performances realised in the years 1972–1975. Performances: Nothing, Nothing+Nothing+Nothing+Nothing, Prayer for Nothing, 5 Minutes – Forms of Darkness, Nonintervention, Rien.

Warpechowski devoted several years to investigations, projects, recordings and performances centred around the theme of 'Nothing'. The first performance using sheets of paper with the word 'Nothing' took place in Edinburgh, the next one in Lublin as Nothing+Nothing+Nothing+Nothing. Simple actions comprised the performer's meditation on the concept: he had his hair shaved so as to make the word appear on his head, then arranged the word using the cut hair and set it on fire, looking at the 'Nothing' that remained. He left viewers to interpret and introspect on the performance themselves. In the successive performances, he explored the concept's ethical, logical and aesthetic consequences through various performative forms and gestures.

Życie i śmierć / Life and death

Równolegle do akcji z pojęciem „Nic" Warpechowski prowadził działania bazujące na zderzeniu przeciwieństw, konflikcie, okrucieństwie życia. Akcje Dialog z rybą, Dialog ze śmiercią (a także Woda czy Syn) układają się w serię dialogów o sprawach fundamentalnych. Sięgnął po nowe środki wyrazu – cierpienie żywej ryby, ludzką czaszkę, wystawione na pokaz ciało syna. Artysta przełamał w ten sposób chłód emocjonalny odwołującej się do intelektu sztuki konceptualnej, skłaniając się ku większej ekspresyjności, bezpośredniości i przemijalności sztuki performance.

Concurrently with the 'Nothing' work, Warpechowski carried out performances informed by the idea of the clash of opposites, conflict, the cruelty of life. Performances such as The Dialogue with a Fish, The Dialogue with Death (as well as Water or Son) form a series of dialogues on fundamental matters. The artist employed new means of expression – the suffering of a living fish, a human skull, the public display of his son's body – thus overstepping the emotional coolness of intellect-centred conceptual art, leaning towards greater expressiveness, directness and ephemerality of performance art.

Dialog z rybą / The Dialogue with a Fish

1973, Lubelska Wiosna Teatralna, Lublin

Po pierwszych niepowodzeniach z rybką w Biurze Poezji postanowiłem kontynuować dialog z żywą rybą. Ryba w literaturze i mitach ma wiele znaczeń symbolicznych – dla mnie najistotniejsze jest to, że jest czysta i milcząca. Mój zamiar polegał na tym, żeby oszukać widzów sztuką, czyli moją ekspresją osobistą. Przez jakiś czas, trzymając rybkę w dłoniach, przemawiam do niej, przytulam do siebie, jestem dla niej coraz czulszy. Zastanawiam się nad tym, co ludzie uznają za ważniejsze: czy duszenie się rybki, czy moją grę aktorską. W końcu sam nie wytrzymałem tej „gry" i poddałem się, wrzucając rybę do wody. To było tak, jakby ryba przemówiła do mnie! Efekt i tak był tragiczny, bo kiedy poszedłem się ubrać, jakaś dziewczyna zechciała mi „pomóc" i rozdeptała tę rybkę.

Zbigniew Warpechowski, Zasobnik

Following my early failures with the little fish at the Poetry Bureau, I decided to continue the dialogue with a living fish. In literature and myth, the fish has numerous symbolic meanings – what matters for me is that it is pure and silent. My intention was to deceive the viewers with my art, meaning my personal expression. For some time, holding the fish in my hands, I speak to it, hugging it, acting increasingly tender. I reflect on what people find more important: the fish's gradual suffocation or my acting. Finally, I couldn't stand the 'game' myself anymore and gave up, returning the fish to water. It was as if the fish had spoken to me! The outcome was tragic anyway because when I went to get dressed, some girl wanted to 'help' me and incidentally crushed the fish with her foot.

Zbigniew Warpechowski, Zasobnik

Dialog ze śmiercią / The Dialogue with Death

1976, OFERTA, Galeria Labirynt, Lublin

Stół pokryty białym papierem, na którym narysowane są przecinające się okręgi oznaczone literami a i A, odnoszącymi się do dwóch rzeczywistości, codziennej i pośmiertnej/transcendentalnej. Po obu stronach stoją szklanki z wodą i żywymi rybkami. Dwa reflektory ustawione po przeciwległych stronach sali rzucają smugi światła tworzące jeden krąg. Performer trzyma przed sobą czaszkę w taki sposób, że jego cień pokrywa się z cieniem czaszki. Dwie rzeczywistości spotykają się w trzeciej – rzeczywistości cienia. Artysta siada przy stole, kładzie czaszkę na polu A i włącza nagranie ze stękaniem i bełkotem zmieniającym się powoli w artykułowane a. Wpatruje się w oczodoły czaszki tak długo, aż łzawią mu oczy, a czaszka zaczyna przybierać kształt żywej osoby. Wypija wodę ze szklanki wraz z żywą rybą. „W moim żołądku następuje śmierć", pisał w Zasobniku.

A table, covered with white paper on which have been drawn intersecting circles marked a and A, referring to two realities: daily and posthumous/transcendental. Glasses with water and living little fish stand on both sides. Two spotlights positioned at the opposite ends of the room cast shafts of light forming a single circle. The performer holds a skull so that his shadow overlaps with the skull's. Two realities meet in a third one – the reality of shadow. The artist gets himself seated at the table, puts the skull in the field marked A and plays back a recording of moaning and gibbering turning slowly into an articulated 'a'. He looks into the skull's eye sockets long enough for his eyes to water and for the skull to start assuming the shape of a living person. He empties the glass of water, including the single living fish. 'Death occurs in my stomach', he wrote in Zasobnik.

Remis / Draw

1984, Künstlerhaus, Stuttgart

Idole i wartości / Idols and values

W konfrontacji z kulturą popularną PRL-u i stanem ducha swojego otoczenia Warpechowski coraz bardziej odczuwał potrzebę jasnych i bezpośrednich wypowiedzi. Jego działania z tego czasu skupione są na refleksji na temat zmieniających się ideałów kultury. Sprzeciw wobec banalności przekazu medialnego i promowania przyziemnych wartości jako najwyższego dobra dały impuls do akcji nowego cyklu.

Faced with the popular culture of People's Poland and the spirits of those around him, Warpechowski increasingly felt the need for clear-cut and direct statements. His performances from the period serve as a reflection on changing cultural ideals. Dissent from the banality of the media message and the promotion of mundane values as the highest good inspired a new series of performances.

Nieinterwencja / Nonintervention

1974, WFO, Łódź / 1974, Educational Film Studios (WFO), Łódź

Performance zrealizowany do filmu Józefa Robakowskiego Żywa galeria, 1974–1975.

A performance realised for Józef Robakowski's film The Living Gallery, 1974–1975.

Champion of Golgotha

Seria performance'ów rozpoczęta 23–25.04.1978 w Jankowicach / A performance series started on April 23–25, 1978 in Jankowice

Seria performance'ów należąca do najważniejszych w twórczości artysty. Pierwszy zrealizowany 23–25.04.1978 w Jankowicach, następne m.in. w Sopocie, Kazimierzu Dolnym, Lublinie, Łodzi, Gdańsku, Kassel, Nowym Jorku (zatytułowane np. Champion Off, Champion, Works & Words, Champion Red Vodka Robin Hood, Champion & Veronica, Dominoes Champion, Branch Champion, Half Champion, Men Only Champion, The Last Champion, Auto-Champion, Champion of New York). Każda z akcji jest autonomiczna, wiąże je jednak postać performera-herosa ubranego w charakterystyczny strój sportowo-obrzędowy. Warpechowski odżegnuje się od symbolicznego odczytywania tych działań, pozostawiając kwestię interpretacji widzom. Oglądając te akcje, nie sposób nie myśleć o idolatrii czy krytyce dewocyjnej i powierzchownej religijności. Ale ważny jest też kontekst historyczny – igrzyska olimpijskie w Moskwie w 1980 roku.

A performance series, one of the most important in the artist's oeuvre. A series of performances started on April 23–25, 1978 in Jankowice, followed by Sopot, Kazimierz Dolny, Lublin, Łódź, Gdańsk, Kassel and New York, among other places (titled for example Champion Off, Works & Words, Champion Red Vodka Robin Hood, Champion & Veronica, Dominoes Champion, Branch Champion, Half Champion, Men Only Champion, The Last Champion, Auto-Champion, Champion of New York).

Each performance is autonomous, all bound together by the figure of the performer-as-hero, dressed in a characteristic athletic/ritual costume. Distancing himself from any symbolic reading of these actions, Warpechowski leaves their interpretation to the viewer. Notions of idolatry or criticism of bigoted and shallow religiousness spring to mind when one views them today, but the historical context – the 1980 Olympic Games in Moscow – was also important.

Nowe środki wyrazu / New means of expression

Równolegle do działań z serii Champion of Golgotha Warpechowski wykonał w Holandii performance The Short Electric Love Story. De Appel była jedną z pierwszych galerii w Europie prezentujących tę nową formę sztuki.

Concurrently with the Champion of Golgotha actions, Warpechowski showed in the Netherlands a performance called The Short Electric Love Story. Amsterdam's De Appel was one of the first galleries in Europe to present the new form of art.

Krótka love story z elektrycznością / The Short Electric Love Story

1979, De Appel, Amsterdam

Ciało, ekspresja, duch / Body, expression, spirit

Działania performatywne, w których środkiem wyrazu jest ciało czy oddech artysty, mają jednocześnie wymiar egzystencjalny i polityczny. Świadkowie performance'ów z tego okresu mówią o „sile ciała" i „czystości ekspresji".

Performative actions in which the artist's body or breath become the means of expression have an existential and political dimension. Witnesses of Warpechowski's performances from the era speak of 'bodily strength' and 'pureness of expression'.

Rąsia / Handy

1981, Künstlerhaus, Stuttgart

Marsz / March

17.03.1984, Künstlerhaus, Stuttgart

Piasek – Stagnacja / Sand – Stagnation

1984, Moltkerei Werkstatt, Kolonia / Cologne

Tradycja i duchowość / Tradition and spirituality

Zarówno jako performer, malarz czy poeta, Warpechowski podkreślał wagę ciągłości intelektualno-duchowej w historii sztuki i konieczność szerszego historycznego spojrzenia na efemeryczne działania sztuki akcji. Na pierwszy plan wysunął się związek artysty z „poetami przeklętymi", romantyzmem czy sztuką pierwszej awangardy.

W wielu swoich akcjach i obrazach Warpechowski odwoływał się do suprematyzmu Kazimierza Malewicza jako punktu zwrotnego w dziejach sztuki światowej, a także duchowych korzeni własnej sztuki.

Whether as a performer, painter or poet, Warpechowski emphasised the importance of intellectual-spiritual continuity in art history and the need for a broader historical reflection on the ephemeral practices of action art. In this context, he stressed the artist's connection with the poètes maudits, Romanticism or the first avant-garde.

In many of his actions and paintings, Warpechowski alluded to Kazimir Malevich's suprematism as a turning point in the history of world art and the spiritual roots of his own art.

Obywatelstwo dla czystego odczucia Kazimierza Malewicza / Citizenship for a Pure Feeling of Kazimierz Malewicz

1985, Stowarzyszenie Twórców Kultury, Łódź / 1985, Association of Cultural Producers, Łódź

Kassel '87

Warpechowski zamierzał podsumować 20 lat swojej drogi performera i porzucić tę działalność. Przyjął zaproszenie Elisabeth Jappe, kuratorki części performatywnej wystawy documenta 8 w Kassel, która widziała jego performance Marsz zrealizowany w Stuttgarcie. W Kassel wykonał 10 performance'ów jako rodzaj małej retrospektywy swoich dokonań.

Warpechowski intended to recapitulate his twenty years as a performer and discontinue the practice. He accepted an invitation from Elisabeth Jappe, curator of the performative programme of documenta 8 in Kassel, who had seen his performance, March, in Stuttgart. In Kassel, Warpechowski showed ten performances as a mini-retrospective of his work.

10 performance'ów w 2 dni / 10 Performances in 2 Days

21–22.08.1987, documenta 8, Kassel

Azja / Asia

Hasło „Azja" stało się dla Warpechowskiego sposobem opisu zniewolenia duchowego, a także politycznego. Krytyka uległości i moralnej indyferencji łączyła się tu z pytaniem o to, jak zachować niezależność intelektualną w kulturze zdominowanej przez przeciętność.

Po pierwszej Azji w Lublinie zrealizował Azję II w Łodzi 1988, Azję III w Galerii Krzysztofory w Krakowie, Azję IV w Katowicach, a także Wykonanie słabości podczas wystawy Lochy Manhattanu w 1989 roku w Łodzi.

The notion of 'Asia' became for Warpechowski a means of describing a situation of spiritual and political enslavement. Criticism of submission and moral indifference was combined here with the question of how to maintain intellectual independence in a culture dominated by mediocrity.

The first Asia performance in Lublin was followed by Asia II in Łódź (1988), Asia III at the Krzysztofory Gallery in Kraków, Asia IV in Katowice, and Performance of Weakness during the Dungeons of Manhattan exhibition in Łódź in 1989.

Azja III / Asia III

10.1987, Galeria Krzysztofory, Kraków / October 1987, Krzysztofory Gallery, Kraków

Warpechowski krytyczny / The critical Warpechowski

Impulsem dla działań artystycznych Warpechowskiego jest często oburzenie, niezgoda na obniżanie poziomu kultury, bunt przeciw wygodnej bezmyślności. Ta postawa jest widoczna szczególnie w akcjach krytycznie oceniających popkulturę, zarówno na poziomie indywidualnym (Dirty Water), jak i społecznym (Konsument).

Warpechowski's practices are often informed by indignation, opposition to the degradation of the quality of culture, protest against comfortable thoughtlessness. This attitude is particularly evident in actions offering a critique of pop culture, whether on the individual level (Dirty Water) or the collective one (Consumer).

Brudna woda / Dirty Water

30.03.1990, Galeria Wschodnia, Łódź / March 30, 1990, Wschodnia Gallery, Łódź

Konsument / Consumer

15.12.1995, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa / December 15, 1995, CCA Ujazdowski Castle, Warsaw

Poezja umarła / Poetry is dead

Ten złożony performance, stanowiący osobną kategorię na mapie twórczości Warpechowskiego, obejmuje poetycką improwizację, projekcję slajdów, gesty symboliczne, czytanie napisanego wcześniej poematu. Artysta wykorzystał wiele środków wyrazu, by ukazać ich nieadekwatność dla celu tej akcji, czyli uobecnienia poezji.

This complex performance, representing a distinct category in Warpechowski's oeuvre, includes poetic improvisation, slide projection, symbolic gestures, and reading out a poem. The artist used various means of expression to highlight their inadequacy for the action's intended goal, that is, the manifestation of poetry.

Poezja umarła / Poetry Is Dead

6.03.1992, Galeria Zderzak, Kraków / March 6, 1993, Zderzak Gallery, Kraków

Sztuka arystokratyczna / Aristocratic art

Traktując sztukę jako obowiązek, Warpechowski niejednokrotnie wypowiadał się, pisał i działał przeciwko „inwazji kultury plastikowych kubków", obejmując tym hasłem zalew szmiry, upadek kultury i obyczajów. Performance przybrał formę wykładu, w którym artysta w eleganckim garniturze, ale bez butów, stanął przed publicznością w otoczeniu górskiego pejzażu, aby mówić o sprawach przemilczanych.

Considering art a duty, Warpechowski frequently spoke, wrote and acted against the 'invasion of plastic-cup culture', by which he meant all kinds of cultural trash and generally the decay of culture and morals. Rendered as a lecture, the performance saw the artist standing in front of the audience, in a smart suit but with bare feet, with Mt Babia Góra towering behind him, to speak about ignored issues.

Sztuka arystokratyczna / Aristocratic Art

7.06.1992, Zawoja pod Babią Górą / June 7, 1992, Zawoja near Mt Babia Góra

Black Market

Seria działań Black Market była efektem kontaktów między artystami, którzy zawiązali nieformalną grupę pionierów sztuki performance Black Market International. Pierwsza wspólna akcja z udziałem Warpechowskiego, Borisa Nieslonego i Zygmunta Piotrowskiego odbyła się w Düsseldorfie w 1986 roku. Do grupy dołączyli później m.in.: Nigel Rolfe, Alastair MacLennan, Tomas Ruller. Formuła była otwarta i anarchistyczna: artyści spotykali się w ustalonym miejscu, ale bez wcześniejszego planu, i wykonywali swoje działania w relacji do pozostałych. Zbigniew Warpechowski uczestniczył w działaniach grupy do 1996 roku.

Black Market was a series of actions by the members of Black Market International, an informal collective founded by the pioneers of performance art. The first joint action, featuring Warpechowski, Boris Nieslony and Zygmunt Piotrowski, took place in Düsseldorf in 1986. The collective were later joined by Nigel Rolfe, Alastair MacLennan and Tomas Ruller, among others. The formula was open and anarchistic, the artists meeting at an agreed-upon place and performing in relation to each other but without any pre-arranged plan.

Empedokles / Empedocles

17–20.09.1992, Alte Reithalle, Kassel

Przekaz mocy / Transmission of power

Performance troski, performance zobowiązania? nosi także drugi tytuł: Dzwonki. Trójka młodych artystów (Małgorzata Żarczyńska, Wojciech Jaruszewski i Oskar Dawicki) otrzymują od doświadczonego performera swoisty przekaz symboliczny w postaci dmuchnięcia – tchnienia – i dzwonków.

Performance ten swoim tytułem nawiązuje do wczesnej akcji Warpechowskiego Dzwon (Mojej Matce) z 1971 roku, w którym główną rolę odgrywał motyw dzwonu (varpas to po litewsku „dzwon", a Warpes to imię mitycznego bóstwa ostrzegającego i chroniącego przed niebezpieczeństwem). Akcja z udziałem młodych artystów jest więc działaniem jednoczącym i rytuałem otwierającym na przyszłość.

The alternative title of Performance of Care, Performance of Commitment? is Bells. Three young artists (Małgorzata Żarczyńska, Wojciech Jaruszewski, Oskar Dawicki) receive from an experienced performer a symbolic transmission in the form of a breath – a puff of air – and bells.

The piece's title is a reference to an earlier performance, The Bell (to My Mother) (1971), where the bell was a key motif (varpas means 'bell' in Lithuanian, and Varpes is the name of a mythical creature that warns of, and protects from, danger). Featuring young artists, the performance served as a unifying action and an opening ritual for the future.

Performance troski, performance zobowiązania? / Performance of Care, Performance of Commitment?

23.08.1994, pracownia artysty, Sandomierz / August 23, 1994, artist's studio, Sandomierz

Japonia '96 / Japan '96

W czasie pobytu w Japonii nastąpiło ważne przewartościowanie w twórczości artysty. „Tutaj – w Japonii będę musiał odpowiedzieć sobie i ludziom, co jestem wart – pisał przed wyjazdem – ogołocony z nazwiska, z tego »kim jestem w Polsce«. [...] Nagle ogołocony do kształtu anonimowej figury ludzkiej, która ma uzasadnić swój przyjazd, że »potrafi« coś, za co warto ją zaprosić na drugi koniec świata" (Zbigniew Warpechowski, Zasobnik).

W Nagano zamiast akcji artysta wykonał wystawę-performance z użyciem kurzu, piasku i oddechu (Zielona nić, Kurz, Piasek, Dmuchnięcie).

During his stay in Japan, an important revaluation occurred in Warpechowski's art. 'Here, in Japan, I'll need to tell myself and other people what I'm worth', he wrote before the trip, 'denuded of my name, of "who I am in Poland". Suddenly bared down to an anonymous human figure that is supposed to justify its presence, [to prove] that it "can do" something worth inviting it for to the far end of the world' (Zbigniew Warpechowski, Zasobnik).

In Nagano, instead of an action, the artist realised an exhibition/performance using dust, sand and breath (Green Thread, Dust, Sand, Puff of Air).

Zielona nić / Green Thread

1.03.1996, festiwal NIPAF '96, Tokio / March 1, 1996, NIPAF Festival '96, Tokyo

Wobec przemian – Europa / Towards changes – Europe

Performance Europa to minitraktat o współczesnym świecie, a zarazem krytyka działań postmodernistycznych. Cechuje go nagromadzenie środków i motywów: trumna wypełniona cukierkami, dzida, którą performer atakuje niebo i strąca nią podwieszone serca, Tablice Dziesięciu Przykazań. Mnogość elementów przywodzi na myśl teatr Beckettowski, a jednak tu niczego się nie udaje. „Nie mówię o niczym, co jest poza mną" – mówi Warpechowski. „Ze sprzężenia sensów, wyrazów, pojęć, które wcześniej nie występowały w relacji" powstaje nowy, twórczy związek.

Europe is a mini-treatise on the world we live in and, at the same time, a critique of postmodern positions. It is characterised by an accumulation of means and motifs: a coffin filled with sweets, a spear that the performer attacks the sky and strikes down suspended hearts with, the Tablets of the Ten Commandments. This multitude brings Beckettian theatre to mind, yet nothing is pretended here. 'I speak about nothing that is beyond me', says Warpechowski. 'Out of the interconnection of meanings, words, concepts that didn't stand in a relation before', a new, creative relationship emerges.

Europa / Europe

12.04.2000, Bunkier Sztuki, Kraków; 23.09.2000, Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa / April 12, 2000, Bunkier Sztuki, Kraków; September 23, 2000, Zachęta — National Gallery of Art, Warsaw

Nowe działania symboliczne / New symbolic actions

Około 2000 roku akcje Warpechowskiego zyskują ponownie wymiar jednocześnie sakralny i krytyczny. Artysta sięga po przedmioty ze świata rytuału religijnego (szofar, tablice Dziesięciu Przykazań). Staje się prorokiem-prowokatorem refleksji. Symbole kultury judeochrześcijańskiej wykorzystuje do krytyki niepokojących zjawisk społeczno-kulturowych.

Around 2000, Warpechowski's practices regain a sacral and at the same time critical aspect. The artist employs objects from the domain of religious ritual (the shofar, the Ten Commandments tablets), becoming a prophet-provocateur of reflection. He uses the symbols of Judeo-Christian culture to deliver a critique of alarming socio-cultural phenomena.

Róg pamięci / The Horn of Remembrance

28.05.1997, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa; 9.11.1997, Galeria Krzysztofory, Kraków / May 28, 1997, CCA Ujazdowski Castle, Warsaw; November 9, 1997, Krzysztofory Gallery, Kraków

Modlitwa / Prayer

2006, festiwal W Kontekście Sztuki/Różnice / 2006, W Kontekście Sztuki/Różnice festival

Poematki / Petty poetry

W ostatnich latach artysta szczególnie podkreśla związek – stale obecny – jego sztuki z poezją. W 2007 roku zorganizował Sympozjum Realności Poetyckich, na które zaprosił Adinę Bar-On, Oskara Dawickiego, Ewę Zarzycką. Po roku porzucił określenie „performance", nazywając swoje działania „poematkami". Artysta rezygnuje w nich z ekspresji ciała, kluczową rolę przypisując słowom, przedmiotom, rekwizytom, dzięki którym zaaranżowane przez niego sytuacje stają się czymś na kształt utworu poetyckiego.

In recent years the artist has particularly stressed the relationship – constantly present – between his art and poetry. In 2007, Warpechowski organised the Symposium of Poetic Realities, with Adina Bar-On, Oskar Dawicki, and Ewa Zarzycka among the invited participants. A year later, he eschewed the term 'performance' on behalf of 'petty poetry' (poematki) to describe his actions. In Petty Poetry, Warpechowski abandons bodily expression, attributing a key role to words, objects or props that turn the situations he arranges into a kind of a poem.

Poematki / Petty Poetry

4.04.2014, lokal_30, Warszawa / April 4, 2014, lokal_30, Warsaw

Nota redakcyjna / Editorial note

Spośród ponad 320 akcji Zbigniewa Warpechowskiego zrealizowanych w ciągu prawie 50 lat tylko część posiada dokumentację wizualną. W przypadku braku dokumentacji filmowej wykorzystano fotografie oraz relacje artysty lub świadków tych wydarzeń. Wybór materiałów z dostępnej dokumentacji oraz układ mapy twórczości został sporządzony w oparciu o pojęcia, motywy i wątki kluczowe dla odczytywania twórczości artysty. Jest to więc jedno z wielu możliwych spojrzeń na działalność performerską Zbigniewa Warpechowskiego.

Cytowane wypowiedzi Zbigniewa Warpechowskiego pochodzą z: Zbigniew Warpechowski, Zasobnik. Autorski opis trzydziestu lat drogi życia poprzez sztukę performance, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 1998; tegoż, Podręcznik bis, Otwarta Pracownia, Kraków 2006; wywiad przeprowadzony ze Zbigniewem Warpechowskim przez Jana Lubicza Przyłuskiego, czerwiec 2014.

Among the more than 320 actions presented by Zbigniew Warpechowski in the course of almost fifty years of his practice, only some have been documented through photography or film. In those cases where film documentation is missing, personal accounts, whether by the artist himself or by eyewitnesses, as well as photographs have been used. The selection of materials from the available documentation and the structure of the map of the artist's work have been informed by concepts, motifs and themes crucial for its reception. This is, therefore, one of the many possible approaches to the performative work of Zbigniew Warpechowski.

Zbigniew Warpechowski's quotations are from the following sources: Zbigniew Warpechowski, Zasobnik. Autorski opis trzydziestu lat drogi życia poprzez sztukę performance, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 1998; ibid., Podręcznik bis, Kraków: Otwarta Pracownia, 2006; interview with Zbigniew Warpechowski by Jan Lubicz Przyłuski, June 2014.

Metryczka / Colophon

Warpechowski. Droga performera / Warpechowski. The Way of the Performer

Płyta towarzyszy wystawie Zbigniew Warpechowski. To / This record accompanies the exhibition Zbigniew Warpechowski. It
20 września – 11 listopada 2014 / September 20 – November 11, 2014
Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki / Zachęta – National Gallery of Art

Kuratorzy / curators: Joanna Kordjak-Piotrowska, Dominik Kuryłek
Wydawca / publisher: Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki, www.zacheta.art.pl
Koncepcja i realizacja / idea and execution: Jan Lubicz Przyłuski
Montaż / montage: Jan Lubicz Przyłuski, Justyna Łoś
Projekt graficzny / graphic design: Poważne Studio
Tłumaczenie / translation: Katarzyna Bierzanowska (DVD), Marcin Wawrzyńczak (folder)
Lektor / lector: Max Cegielski
Zespół redakcyjny / editorial team: Małgorzata Jurkiewicz, Dorota Karaszewska, Katarzyna Kołodziej, Joanna Kordjak-Piotrowska

Na płycie wykorzystano fragmenty filmów: Żywa galeria, 1974–1975, reż. Józef Robakowski, prod. Wytwórnia Filmów Oświatowych, Łódź; Champion Off, 1979, reż. Małgorzata Potocka, prod. Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa Telewizyjna i Teatralna w Łodzi; Being and Doing, 1984, reż. Stuart Brisley, Ken McMullen, prod. Arts Council / Concord Media Collection; The Differences, 2006, reż. Jan Przyłuski, prod. Studio Warszawa Centralna.

This record features excerpts from the following films: Living Gallery, 1974–1975, dir. Józef Robakowski, prod. WFO, Łódź; Champion Off, 1979, dir. Małgorzata Potocka, prod. National Higher School of Film, Television and Theatre in Łódź; Being and Doing, 1984, dir. Stuart Brisley, Ken McMullen, prod. Arts Council / Concord Media Collection; Asia, 1991, dir. Robert Moroń, prod. National Higher School of Film, Television and Theatre in Łódź; The Differences, 2006, dir. Jan Przyłuski, prod. Studio Warszawa Centralna.